zkEVM Nedir?
Diğer adları: ZK-EVM, Zero-Knowledge EVM, Sıfır Bilgi EVM
Kısaca
zkEVM, Ethereum Sanal Makinesi (EVM) ile uyumlu biçimde akıllı sözleşmeleri çalıştıran ve bu yürütmenin doğruluğunu sıfır bilgi kanıtlarıyla (ZK proof) doğrulanabilir kılan sistemdir; çoğunlukla Ethereum'u ölçeklendiren ZK-Rollup'larda kullanılır.
Klasik bir blockchain'de her düğüm, bloktaki tüm işlemleri yeniden çalıştırarak sonucu doğrular. zkEVM'de ise işlemler bir kez yürütülür ve bir kanıtlayıcı (prover), bu yürütmenin EVM kurallarına uygun yapıldığını gösteren kısa bir kanıt üretir. Ethereum ana ağındaki bir akıllı sözleşme bu kanıtı doğrulayarak binlerce işlemin sonucunu yeniden hesaplamadan kabul edebilir. Böylece işlem başına maliyet düşer.
EVM sıfır bilgi kanıtları düşünülerek tasarlanmadığından onu kanıtlanabilir hale getirmek teknik olarak zordur. Bu nedenle projeler farklı uyumluluk düzeyleri seçer: Bazıları Ethereum ile birebir eşdeğer olmayı hedefleyip kanıt üretim süresinden ödün verirken, bazıları kanıt üretimini kolaylaştırmak için EVM'den bazı farklılıkları kabul eder ya da Solidity kodunu kendi sanal makinelerine derler. Vitalik Buterin'in önerdiği tip sınıflandırması bu farkları tanımlamak için yaygın olarak kullanılır. Scroll, Linea, ZKsync Era ve Taiko gibi ağlar farklı zkEVM yaklaşımlarına örnektir.
zkEVM'lerin avantajı, geliştiricilerin mevcut Ethereum araçlarını ve sözleşmelerini büyük ölçüde değiştirmeden kullanabilmesidir. Zorlukları ise kanıt üretiminin yoğun hesaplama gücü gerektirmesi ve kanıt sistemlerinin karmaşıklığı nedeniyle hata riskinin yüksek olmasıdır. Ethereum'un ana katmanında da zkEVM tabanlı doğrulamanın kullanılması araştırılmaktadır.
Son güncelleme: · Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
