AMM (Automated Market Maker) Nedir?
Diğer adları: Automated Market Maker, Otomatik Piyasa Yapıcı
Kısaca
AMM (otomatik piyasa yapıcı), alıcı ve satıcı emirlerini eşleştiren bir emir defteri yerine likidite havuzları ve matematiksel bir formül kullanarak fiyatı otomatik belirleyen, merkeziyetsiz borsaların temelini oluşturan akıllı sözleşme modelidir.
Bir AMM'de likidite sağlayıcılar iki veya daha fazla token'ı bir havuza yatırır. Alım-satım yapan kullanıcılar başka bir kişiyle değil, doğrudan bu havuzla işlem yapar. En bilinen formül Uniswap'in yaygınlaştırdığı sabit çarpım formülüdür (x × y = k): havuzdaki iki token miktarının çarpımı sabit kalacak şekilde fiyat ayarlanır. Bir token havuzdan çekildikçe miktarı azalır ve fiyatı yükselir.
Örneğin ETH/USDC havuzunda ETH satın alan bir kullanıcı havuza USDC ekler ve havuzdan ETH çeker; bu işlem ETH'nin havuzdaki fiyatını artırır. Havuz fiyatı diğer piyasalardan saparsa arbitrajcılar devreye girerek fiyatları dengeler. Likidite sağlayıcılar her işlemden alınan komisyondan pay kazanır. Curve benzer fiyatlı varlıklar için, Balancer ise çoklu varlık havuzları için farklı formüller kullanır.
AMM'ler herkesin izin almadan likidite sağlamasına ve kesintisiz işlem yapmasına imkân tanır. Bununla birlikte likidite sağlayıcılar fiyat değişimlerinden kaynaklanan geçici kayıp (impermanent loss) riskiyle karşılaşır; düşük likiditeli havuzlarda büyük işlemler yüksek kaymaya yol açar ve işlemler MEV botlarının önden işlem yapmasına açık olabilir.
Son güncelleme: · Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
