zk-STARK Nedir?
Diğer adları: zkSTARK, STARK, Scalable Transparent Argument of Knowledge
Kısaca
zk-STARK (Zero-Knowledge Scalable Transparent Argument of Knowledge), güvenilir kurulum gerektirmeyen ve hash fonksiyonlarına dayandığı için kuantum bilgisayarlara karşı dayanıklı olduğu düşünülen bir sıfır bilgi kanıtı türüdür; Starknet gibi ağlarda kullanılır.
zk-STARK'lar, Eli Ben-Sasson ve ekip arkadaşlarının akademik çalışmalarına dayanır ve StarkWare şirketi tarafından blockchain ölçeklenmesi için geliştirilmiştir. Adındaki şeffaf (transparent) ifadesi, sistemin gizli değerler üretilen bir güvenilir kurulum törenine ihtiyaç duymadığını, gereken rastgeleliğin herkesçe doğrulanabilir kaynaklardan elde edildiğini anlatır. Ölçeklenebilir (scalable) ifadesi ise kanıt üretme ve doğrulama sürelerinin hesaplamanın büyüklüğüne göre yavaş arttığını belirtir.
zk-SNARK'larla karşılaştırıldığında en önemli fark güvenlik varsayımlarıdır: STARK'lar eliptik eğriler yerine hash fonksiyonlarını kullandığından kuantum sonrası dönemde de güvenli kalması beklenir. Buna karşılık STARK kanıtları SNARK kanıtlarından önemli ölçüde büyüktür; bu da zincir üzerinde doğrulama maliyetini artırır. Uygulamada bazı sistemler, bir STARK kanıtını daha küçük bir SNARK kanıtına sararak iki yaklaşımı birleştirir.
StarkWare'in Starknet adlı ZK-Rollup'ı ve kurumsal ölçekleme motoru StarkEx bu teknolojiyi kullanır. Starknet'te akıllı sözleşmeler, STARK kanıtlarına uygun olarak tasarlanmış Cairo diliyle yazılır. STARK tabanlı kanıtlama zamanla başka projelerde de yaygınlaşmıştır.
Son güncelleme: · Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.