Rollup Nedir?
Diğer adları: Rollup Zinciri, Optimistic Rollup, İyimser Rollup
Kısaca
Rollup, işlemleri ana blockchain dışında toplu olarak yürüten, ardından bu işlemlerin sıkıştırılmış verisini ve sonuç durumunu ana zincire yayımlayarak güvenliğini ana zincirden alan bir Layer 2 ölçeklendirme çözümüdür.
Rollup'ta işlemler, sıralayıcı (sequencer) adı verilen bir aktör tarafından toplanır ve rollup'ın kendi yürütme ortamında işlenir. Çok sayıda işlemin verisi sıkıştırılarak tek bir paket halinde ana zincire, örneğin Ethereum'a gönderilir. Veriler ana zincirde yayımlandığı için herkes rollup'ın durumunu yeniden oluşturabilir; ana zincir maliyeti çok sayıda kullanıcı arasında paylaşıldığından işlem ücretleri de düşer.
İki temel türü vardır. İyimser (optimistic) rollup'lar işlemlerin varsayılan olarak geçerli olduğunu kabul eder ve hatalı bir duruma itiraz edilebilmesi için bir süre tanır; Arbitrum ve Optimism bu gruptadır ve bu nedenle ana zincire doğrudan para çekme genellikle yaklaşık bir hafta sürer. ZK-rollup'lar ise her paket için geçerlilik kanıtı üretir; zkSync ve Starknet bu yaklaşımı kullanır. Mart 2024'teki Dencun güncellemesiyle gelen blob işlemleri (EIP-4844), rollup'ların veri yayımlama maliyetini belirgin biçimde düşürdü.
Rollup'ların sınırları da vardır. Birçok rollup hâlâ tek bir merkezi sıralayıcıya dayanır; bu sıralayıcı işlemleri geciktirebilir veya kesintiye uğrayabilir. Sözleşme yükseltme yetkilerinin küçük gruplarda olması ve likiditenin farklı rollup'lar arasında bölünmesi de üzerinde çalışılan sorunlardır.
Son güncelleme: · Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
