Ethereum’un kurucu ortağı Vitalik Buterin ağın geleceğini şekillendirecek üç kritik protokol güncellemesini ayrıntılı biçimde anlattı. 4 Aralık 2025 tarihinde X’ten açıklama yapan Buterin tarafından belirtilen yol haritası tek bir işlemin ya da bloğun neler yapabileceğine dair sert üst sınırlar koyarak ağın dayanıklılığını artırmayı hedefledi. Yaklaşım istemcileri sadeleştiren ve hizmet dışı bırakma saldırılarının bir kısmını baştan kilitleyen yapısal değişiklikler içerdi. Buterin’in işaret ettiği üç başlık geliştiricilerin ve kripto para piyasası yatırımcılarının dikkatini şimdiden üzerine çekti.
Ethereum İçin Teknik Yol Haritası Netleşti
Buterin, son birkaç yılın büyük resmini çizerken Ethereum’un adım adım daha öngörülebilir sınırlar dünyasına geçtiğini vurguladı. 2021’de EIP-2929 ve EIP-3529 güncellemeleriyle SLOAD maliyetleri arttı ve geri ödeme mekanizması kısıtlandı. Böylece disk erişimini istismar eden işlemler daha zor hale geldi. 2024’te Dencun ile SELFDESTRUCT talimatı fiilen devreden çıkarıldı ve karmaşıklık yaratan önemli bir açık kapı kapanmış oldu.
2025’te gelen 16.777.216 gazlık işlem başına üst sınır döngüyü tamamlayan hamle olarak öne çıktı. Aşırı yoğun “canavar” işlemlerle node’ların kilitlenmesi ya da istemcilerin öngörülemez biçimde zorlanması engellendi. Böylece her işlem için en kötü senaryonun bile önceden tahmin edilebildiği, daha düzenli bir protokol yapısı hedeflendi.
Vitalik Buterin 3 Ana Sınırı Açıkladı
İlk başlık, bir işlem içinde erişilebilen sözleşme kodu baytlarına üst sınır getirilmesi olarak tanımlandı. Kısa vadede bu değişiklik devasa akıllı sözleşmelere yapılan çağrıları daha maliyetli hale getirdi. Orta vadede ise ekosistemi ikili ağaçlar ve parça başına fiyatlama gibi daha düzenli ölçekleme modellerine itti.
İkinci başlıkta Buterin ZK-EVM ispat döngülerine sert sınır konulması gerektiğini belirtti. ZK temelli Layer-2 çözümleri yaygınlaştıkça blok üreticilerinin aşırı yoğun ispatlarla konsensüs katmanını tıkama riski öne çıktı. Döngü sayısına tavan getiren bir model hem Layer-2 büyümesini daha güvenli hale getirdi hem de doğrulama maliyetlerini öngörülebilir kıldı.
Üçüncü güncelleme alanı ise bellek fiyatlandırmasının yeniden ele alınması olarak çizildi. EVM bellek genişlemesi kabaca sınırlı sayılsa da kötü niyetli işlemler istemcileri halen rahatsız edecek noktalara itebildi. Bellek kullanımına net bir üst sınır konuldu. İstemci ekiplerinin en kötü senaryoları modellemesi kolaylaştı. Yürütme motorları daha sade bir yapıya kavuştu.