Vitalik Buterin İsyan Etti: Kopya Projeler Ethereum İçin Çıkmaz Sokak

Vitalik Buterin Ethereum Layer-2 tartışmalarına dair sözlerinin ardından gelen tepkileri yaklaşık 1,5 gün boyunca izlediğini söyledi. Farcaster’dan 5 Şubat 2026 tarihinde yaptığı açıklamada “kopyala-yapıştır” EVM zinciri üretiminin hayal gücünü körelttiğini vurguladı. Ayrıca ekosistemi konfor alanına hapsettiğini ifade etti. Buterin’e göre Ethereum’a 1 haftalık gecikmeyle çalışan “optimistic bridge” eklemek altyapı tarafında yıllardır tekrarlanan bir alışkanlığa dönüştü. Ethereum bağlantısı olmadan yeni bir EVM zinciri çıkarmak ise tabloyu daha da kötüleştirdi.

“Kopya” EVM Zincirleri Çıkmaza İtti

Buterin Ethereum’a gecikmeli optimistic köprü bağlayan yeni EVM zincirlerinin yönetişimde “Compound’u çatallamak” kadar sıradanlaştığını vurguladı. Ekosistemde aynı tarifin tekrar tekrar denenmesi yenilik iştahını zayıflattı ve seçenekleri daralttı.

Ethereum’un ana katmanda ölçeklenme kapasitesi arttı. Daha fazla EVM blok alanı üretme potansiyeli genişledi. Yine de sınırsız bir alan vaadi çıkmadı. Buterin özellikle yapay zeka uygulamalarının daha düşük gecikme ve daha yüksek kapasite isteyeceğini not etti. Dolayısıyla farklı mimarilere alan açılması gerektiğini savundu.

Yeni Değer Önerisi: Gizlilik, Verim, Düşük Gecikme

Buterin’in çağrısı “Ethereum’un yanına bir kopya daha” yaklaşımını bırakıp masaya yeni bir katkı koyma yönünde şekillendi. Gizlilik odaklı tasarımlar, uygulamaya özel verimlilik ve ultra düşük gecikme gibi başlıkları örnek verdi. Listenin eksik kaldığını da ekledi.

Özellikle “app chain” yaklaşımına sıcak baktığını dile getirdi. Tahmin piyasaları için olası bir mimari örneği sundu. Piyasa açılışı ve kapanışı L1 üzerinde gerçekleşiyor. Kullanıcı hesapları L1 üzerinde konumlanıyor ve alım-satım ise bir rollup ya da L2 benzeri sistemde çalışıyor. İşlem katmanı, imzaları ve piyasa doğrulamasını L1’den okuyarak güveni artırıyor.

Ethereum Bağlantısında İmaj Gerçekliği Yansıtmalı

Buterin’e göre Ethereum’la bağlantı söylemi ile teknik gerçeklik aynı çizgide durmalı. L1 ile derin entegrasyon sonradan eklenen bir köprü ya da vitrin süsü gibi kalmamalı. Tasarımın birinci sınıf bileşeni haline gelmeli.

Öte yandan devlet sicili, sosyal medya ya da oyun platformu gibi yapıların veritabanı güncellemelerini Merkle root ve STARK kanıtlarıyla zincire taşıdığı “kurumsal L2” fikirlerini de makul buldu. Böyle bir model tam anlamıyla Ethereum sayılmıyor. Operatör kural değişikliğini seçebiliyor. Yine de algoritmik şeffaflık ve doğrulanabilirlik, kamu ve platform ekonomisi için yeni bir kapı aralamış durumda.