Kripto para borsası Binance 10 Ekim 2025 tarihinde yaşanan çöküş ve sonrasında devam eden tartışmalara ilişkin bir açıklama yayınladı. 30 Ocak 2026 tarihindeki açıklamada Borsaya göre 10 Ekim 2025 tarihi esas olarak makroekonomik etkenler, piyasa yapıcıların (market maker) risk protokolleri ve ağ tıkanıklığıyla tetiklenen bir flash crash günüydü. Binance’in ana sistemleri piyasa şoku boyunca tamamen çalışır durumdaydı. Platform genelinde bir kesinti yaşanmadı. Eşleştirme, risk kontrolleri ve takas/temizleme (clearing) işlevleri kesintisiz sürdü.
Binance’in Açıklamasının Detayları
Binance’in açıklamasını sizlere herhangi bir yorumda bulunmadan doğrudan aktarıyoruz.
Binance, platforma özgü iki olaya dair sorumluluk aldı. Ancak bu iki konu flash crash’in nedeni değildi. 10 Ekim 2025’te kripto piyasası sert bir makro şokla karşılaştı. Bazıları suçu Binance’te bir arızaya yıktı ama tablo daha farklıydı. Zincirleme likidasyonları asıl körükleyen, yüksek kaldıraçlı pozisyonlardan kaynaklanan makro riskler, piyasa yapıcıların parasal akışı sınırlayan risk kontrolleri ve Ethereum ağındaki yoğunluk nedeniyle transferlerin gecikmesiydi. Bu yazıda, tam şeffaf olmak için gerçekleri paylaşıyor ayrıca platformun zorlandığı noktaları da açıkça kabul ediyoruz.
Makro Zemin
Ticaret savaşıyla ilgili manşetlerin ardından küresel finansal piyasalar sert düştü. Neredeyse her varlık sınıfı etkilendi. Kripto para piyasası ise erken Ekim’e kadar aylar süren yükselişin üstüne bir de yüksek kaldıraç taşıdığı için daha açık hedef haline gelmişti.
Türev piyasalarında pozisyonlar neredeyse rekor seviyedeydi. Bitcoin vadeli işlemleri ve opsiyonlarında açık faiz (open interest) 100 milyar doların üzerine çıkmıştı. Blockchain tabanlı veriler de şunu gösteriyordu: Çoğu Bitcoin yatırımcısı kardaydı. Yani bir şok geldiğinde hızlı kar realizasyonu ve zorunlu kaldıraç azaltımı için ortam bayağı elverişliydi.
Üstelik etki sadece kriptoyla sınırlı kalmadı. O gün ABD hisse senedi piyasaları yaklaşık 1,5 trilyon dolar değer kaybetti. S&P 500 ve Nasdaq, son altı ayın en büyük tek günlük düşüşlerini yaşadı ve sistem genelinde 150 milyar dolarlık likidasyon görüldü.
Aşırı Fiyat Hareketi Market Maker Risk Kontrollerini Tetikledi
Satış dalgası şiddetlendikçe aşırı oynaklık market maker’ların algoritmik risk kontrollerini ve devre kesicilerini devreye soktu. Sistemler otomatik olarak envanter yönetmeye, riski azaltmaya başladı. Bu tepki, uç volatilitede “beklenen” bir davranış olabilir. Fakat kısa bir süreliğine emir defterlerinden likidite çekilmesine yol açtı.
Kaiko verilerindeki emir defteri derinliğine göre (Şekil 1), bazı borsalarda belirli seviyelerde “Bitcoin akışı sıfır ya da sıfıra yakın” hale geldi. Binance, Crypto.com ve Kraken haricinde büyük borsaların çoğunda fiyatın yüzde 4’lük bandı içinde neredeyse hiç alış (bid) emri kalmadı. Emir defterleri incelince şu yaşandı: Her yeni zorunlu satış fiyatı normalden daha fazla itti.
Bunun üzerine bir de borsalar arası risk yönetimi ve arbitraj zayıfladı. Yani sadece “tek bir yerde likidite azalması” değil, çapraz piyasa dengelemesi de sekteye uğradı.
Şekil 1: 10 Ekim çöküşü sırasında Bitcoin minimum derinliği kurudu, spread’ler belirgin şekilde açıldı
Ağ Tıkanıklığı
10 Ekim flash çöküşünü büyüten etkenlerden biri de Ethereum üzerindeki yoğunluktu. Bu yoğunluk, gas ücretlerini zaman zaman tek haneli seviyelerden 100 gwei’nin üzerine taşıdı ve blok onaylarını geciktirdi. Sonuç: Arbitraj daha yavaşladı, platformlar arası akışlar gecikti.
Zaten incecik kalan bir piyasada bu durum spread’leri daha da açtı. Pozisyon dengelemesi iyice zorlaştı ve kısa süreli bir “parasal akış boşluğu” oluştu. Fiyat salınımları da bundan güç aldı. Satış baskısı hafifleyip piyasa nispeten sakinleşene kadar borsalar arasında yeniden dengeleme yapmak ya da parasal akışı ihtiyaç olan yere taşımak kolay değildi.
Piyasa Genelindeki Sonuçlar
En zayıf (en ince) piyasalarda, küçük sayılabilecek emirler bile emir defterini oynatır ve grafiklerde sert “fitiller” üretir. Mekanik satışlar ve zorunlu tasfiyeler fiyat hareketini büyüttü. Arbitrajın yavaşlaması ve borsalar arası transferlerin gecikmesi de geçici fiyat farklarını genişletti.
Bazı sabitlenmiş (pegged) veya türev token’lar kısa süreliğine referans değerlerinden koptu. Ortak stres noktası aynıydı: düşük parasal akış, çok hızlı akış ve sermayenin yavaş hareket etmesi.
Binance de Aşırı Hacimde Zorlandı Ancak Ana Sistemler Kesintisiz Çalıştı
10 Ekim 2025 tarihindeki kırılma sistem genelinde, makro kaynaklı bir “risk-off” hareketiydi. Yine de şunu açıkça söylüyoruz: Binance platformunun bazı bölümleri, aşırı piyasa koşullarında geçici olarak zorlandı. Etkilenen kullanıcıların zararları telafi edildi ve koruma önlemleri güçlendirildi.
Önemli bir nokta var: Binance’e özgü sorunlar flash crash’e neden olmadı. En yüksek volatilitenin görüldüğü zaman aralığı 21:10–21:20 (UTC) idi ve yaygın biçimde konuşulan üç token’daki depeg (USDe, BNSOL, WBETH) olayı 21:36 (UTC)’da yaşandı. O ana kadar gün içi likidasyonların yaklaşık yüzde 75’i zaten gerçekleşmişti.
Zamanlama şunu işaret ediyor: kaldıraç çözülmelerinin büyük kısmı, 20:50 (UTC)’de başlayan ilk makro şok sırasında, emir defterleri incelirken zorunlu tasfiyelerin fiyat düşüşünü hızlandırmasıyla yaşandı. Bu da ana sürücünün platforma özgü anormallikler değil; piyasa genelinde risk iştahının kapanması ve tasfiye döngüsünün kendi kendini beslemesi olduğunu doğruluyor.
Bu süreçte Binance’in ana eşleştirme motoru, risk kontrolleri ve clearing sistemleri kesintisiz şekilde çalışmaya devam etti. Aşağıda iki olaya dair bulgularımız yer alıyor:
Olay 1: Varlık transfer alt sisteminde yavaşlama (21:18–21:51 UTC)
Satışın zirve yaptığı anda, dahili varlık transfer alt sistemimiz yaklaşık 33 dakika boyunca yavaşladı. Bu durum bazı fonların Spot, Earn ve Vadeli İşlemler arasında taşınmasını etkiledi. Ancak çekirdek eşleştirme, risk kontrolleri ve clearing çalışmayı sürdürdü. Kesinti transfer hattı ve ona bağlı bileşenlerle sınırlı kaldı.
Ayrıca az sayıda kullanıcı, arka uç çağrıları başarısız olduğunda arayüzde bakiyelerini “0” olarak gördü. Bu bir “fallback” görüntüleme durumuydu; yani fon kaybı yoktu.
Kök neden: Yoğun okuma yapılan bir veri yolu üzerinde yük arttığında ortaya çıkan bir performans gerilemesi. Sık çağrılan bir API etkili bir cache kullanmıyor ve doğrudan varlık veritabanından okuyordu. Trafik normalin 5–10 katına çıkınca veritabanı bağlantıları tıkandı. İş parçacığı havuzları bağlantı beklerken birikti ve zaman aşımları zincirleme yayıldı. Ayrıca daha önce yapılan bir bulut sağlayıcı sürüm yükseltmesi, yerleşik bir sorgu cache davranışını kaldırmıştı. Böyle bir şey de stres altında ilgili sorgu için “nefes alanını” azaltmıştı.
Düzeltme / Telafi: Sistem kayıtları ve belgelenmiş denemeler baz alınarak, 21:18–21:51 (UTC) aralığında bu olaydan etkilenen tüm uygun kullanıcıların zararlarını tamamen karşıladık. Sorunu çözmek için cache ekliyoruz. Veritabanı kapasitesini ve replikaları genişletiyoruz. Bağlantıları optimize ediyoruz. Kritik fonksiyonları ayrıştırıyoruz ve arayüzdeki fallback mekanizmalarını iyileştiriyoruz.
Olay 2: USDe, WBETH ve BNSOL endeks sapmaları (21:36–22:15 UTC)
Piyasa genelinde emir defteri derinliği azaldıktan ve Blockchain odaklı yoğunluk borsalar arası yeniden dengelemeyi yavaşlattıktan sonra önce USDe, ardından WBETH ve BNSOL endeksleri beklenenden anormal şekilde saptı. Yerel parasal akışın incelmesi, hızlanan tasfiyeler ve yavaşlayan borsalar arası akışlar birleşince stres anında kendi platformumuzdaki geçici hareketler endeks hesaplamasında gereğinden fazla ağırlık kazandı.
Kök neden: Bu üç token için endeks girdileri kendi emir defterimize fazla ağırlık veriyor ve özellikle wrapped/staked token’lar için alttaki referans değerlere yeterince “ankor” olmuyordu. Ayrıca hızlı akan parasal akışın zayıf olduğu bir piyasada outlier/sapma korumaları yeterince sıkı değildi.
Düzeltme / Telafi: Piyasa toparlanırken parametreleri sıkılaştırdık ve bu üç token için metodoloji güncellemesini derhal başlattık. Etkilenen tüm kullanıcılar tamamen telafi edildi.
K-line (Mum Grafiği) Gösterimi Hakkında
12 Ekim (UTC) tarihinde K-line grafiklerinde fiyat verisinin gösterimini optimize eden bir ön yüz güncellemesi duyurup uyguladık. Bunun arka planında, ATOM/USDT ve IOTX/USDT paritelerinde aşırı düşük akış döneminde görülen 0 dolar fitili vardı. Yoğun satış baskısı sırasında sistem 2019’dan kalma eski alış emirleriyle eşleşmiş ve tek seferlik bir mum yapay şekilde çok düşük fiyatı yansıtmıştı.
Bu güncelleme bir arayüz ayarıydı. Gerçek işlem verisini ya da API bilgisini etkilemedi. Yine de bazı kişiler bunu “veriyle oynama” girişimi gibi yorumladı. Topluluktan gelen geri bildirimleri görünce güncellemeyi hızlıca geri aldık. Binance gerçek işlem verisi veya tarihsel verilerle asla oynamadı ve oynamayacak.
Önce Kullanıcı
Teknolojik iyileştirmelere ek olarak, 22 Ekim 2025 itibarıyla yukarıdaki iki olaydan etkilenen uygun kullanıcıların tamamı telafi edildi ve toplamda 328 milyon doların üzerinde kredi/kompanzasyon sağlandı.
Daha önce duyurduğumuz üzere, Binance 14 Ekim’de Together Initiative’i başlattı:
300 milyon dolarlık isteğe bağlı bir “iyi niyet” programı (flash crash’ten etkilenip, yukarıdaki Binance’e özgü platform sorunlarından doğrudan etkilenmediği için kompanzasyona giremeyen kullanıcıları desteklemek amacıyla program başlatıldı),
Ayrıca piyasa koşullarından ağır etkilenen kurumsal katılımcıların operasyonlarını stabilize etmek için 100 milyon dolarlık düşük faizli kredi fonu başlatıldı.
Binance, kullanıcı korumasını ve sektörün istikrarlı gelişimini önceliklendirmeyi sürdürecek. Kripto para ekosisteminin uzun vadede sağlıklı büyümesini destekleyen yatırımlara da devam edecek.