Kripto para dünyasında kurumsal yatırımcıların vazgeçilmezi haline gelen ETF’ler arasında spot Litecoin ETF de yerini aldı. Bitcoin, Ethereum, XRP ve Dogecoin’in yanında bir de Litecoin dahil oldu ETF deryasına. Litecoin ETF’nin ne olduğuna dair bilgilendirme yapan yazı konuyu detaylıca değerlendirme niyetinde.
Litecoin ETF Nedir?
Litecoin ETF borsada işlem gören ve varlıklarını Litecoin (LTC) ile destekleyen pasif bir yatırım aracıdır. Yatırımdaki amaç yatırımcılara saklama, cüzdan yönetimi ve transfer operasyonlarını üstlenmeden Litecoin fiyatından istifade edebilme imkanı sunmaktır. Piyasa yazının yazıdlığı an itibariyle tek LTC ETF ürünü olan Canary Capital’ın Canary Litecoin ETF’si Nasdaq’ta işlem görme hedefiyle hazırlanmış bir tröst yapısı üzerinden çalışıyor. Tröst elindeki LTC’lere karşılık pay (share) ihraç ediyor. Yatırım hedefi ise sadece LTC fiyatını masraflar düşüldükten sonra mümkün olduğu kadar yakından takip etmek.
ETF fiyatlaması ve günlük Net Varlık Değeri (NAV) için CoinDesk Indices’in Litecoin ölçütleri referans alınıyor. SEC’e sunulan izahnamede de görüleceği üzere “CoinDesk Litecoin CCIXber 60m New York Rate” ve/veya “CoinDesk Litecoin Price Index (LTX)” kullanımı detaylı bir şekilde anlatılmaktadır. Belirtilen ölçütler büyük borsalardaki gerçekleşmiş işlemleri zaman ağırlıklı ortalamayla birleştirmektedir. ETF’nin pasif doğası gereği ilave getiri arayışı yer almaz. Hedef Litecoin’in piyasa fiyatına şeffaf ve düzenlenmiş bir yapı içinde erişimdir.
Litecoin ETF Yapısı Nasıl Çalışır?
Litecoin ETF Delaware yasalarına göre kurulmuş bir “statutory trust” yapısıdır. Sponsor Canary Capital Group LLC’dir. Tröstün yönetişimi ile idari hizmetleri ayrı kurumlar üstlenir. Transfer ve idare tarafında U.S. Bancorp Fund Services nakit saklamasında U.S. Bank N.A. görev almaktadır. LTC saklaması Coinbase Custody Trust Company ve BitGo Trust Company tarafından yapılmaktadır. Böylece varlıkların kurumsal saklama standardında tutulması hedeflenmektedir.
LTC ETF’nin oluşturma/itfa ağırlıklı olarak nakit modelle tasarlanmıştır. Oluşturmada gereken LTC alımı için nakit toplanıyor. İtfada ise LTC satışıyla nakde dönülüyor. İkincil piyasadaki al ve sat işlemlerinde ise yatırımcıların emirleri aracı kurumlar üzerinden gerçekleşiyor. Böylece piyasa/NAV arasında prim ve iskonto oluşabiliyor.
Ücretler ve Maliyetler Neler?
Canary Litecoin ETF “LTC Holdings” üzerinden yıllık %0,95 “Sponsor Fee” alır. İlgili ücret, tröstün operasyonlarının tekilleştirilmiş masraf yapısını karşılamayı amaçlıyor. Üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarının büyük kısmı sponsor tarafından üstlenilidiği için ücret LTC olarak tahakkuk edip aylık ödenebiliyor. Sponsor olan şirket zaman zaman ücrette indirim uygulayabilir. Fakat bu indirimin sürekli olacağına dair bir taahhüt söz konusu değildir.
Nakit oluşturma/itfa modelinde işlem basamaklarının karmaşıklığı nedeniyle yürütme riskleri doğabilir. Özellikle yüksek fiyat hareketliliği, ağ tıkanıklığı veya yüksek Blockchain tabanlı ücret dönemlerinde yetkili katılımcıların arbitraj süreçlerinin zorlaşabileceği bir gerçek. O nedenle fonun piyasa fiyatı NAV’dan ayrışabilir.
Saklama (Custody) ve Güvenlik Nasıl Sağlanır?
Tröstün Litecoin varlıkları Coinbase Custody Trust Company ve BitGo Trust Company nezdinde saklanıyor. İlgili kurumlar sırasıyla New York ve Güney Dakota’da tröst şirketi statüsündedir.
Saklama riskleri tamamen ortadan kalkmış sayılmaz. Operasyonel riskler, anahtar yönetimi, borsa riskleri ve ağ seviyesindeki arızalar, itfa ve oluşturma süreçlerini yavaşlatabilir.
Oluşturma/İtfa (Creation/Redemption) Mekanizması Nasıl İşler?
Paylar yalnızca yetkili katılımcılar tarafından 10.000 paylık “Sepet” birimleriyle oluşturular ya da itfa edilir. Oluştuma aşamasında yetkili katılımcı sepetin temsil ettiği LTC miktarını satın almak için gerekli nakdi sağlamalıdır. İdareci, fon hesabına gelen nakitle LTC alımını gerçekleştirir ve karşılığında paylar teslim edilir. İtfada ise sepetin temsil ettiği LTC’ler satılarak nakde dönülür ve itfa nakit olarak ödenir.
Oluşturma itfa süreçleri ETF’nin piyasa fiyatı ile altında yatan varlığın değeri arasında oluşan sapmaları azaltmayı hedefler. Ancak nakit modelin ek yürütme adımları nedeniyle sapmaların büyüyebileceği ve yetkili katılımcıların arz talep koşullarına göre zaman zaman geri adım atabileceği de vurgulanır. Belirtilen koşullar altında arbitraj kanalının etkinliği düşer ve prim ile iskonto salınımları artabilir.
Litecoin ETF mi, ETP/ETN mi? ABD Dışı Ürünlerle Farklar Neler?
Avrupa’da kripto yatırım araçlarının önemli kısmı ETF değil “ETP/ETN” olarak işlem görür. CoinShares’in “Physical Litecoin ETP” sayfası gibi örneklerde ürün yüzde 100 fiziksel LTC ile desteklenir. Borsalarda menkul kıymet olarak işlem görür. Fakat düzenleyici rejim, ABD’deki 1940 Yasası ve 1933 Yasası çerçevelerinden ve 19b-4 süreçlerinden farklıdır.
ABD’de “ETF” etiketli yapı izahname (S-1) ve borsa listeleme (19b-4) katmanlarıyla daha net bir kamusal açıklama ve kurumsal denetim çerçevesi sunar. Avrupa ETN/ETP’ler ise ihraççı riskini, teminat mimarisini ve vergi boyutunu ülke bazında farklılaştırabilir. O nedenle “Litecoin ETF nedir?” sorusunu cevaplarken ABD’deki ETF ile Avrupa’daki ETP/ETN’lerin aynı kavram olmadığını vurgulamak istedik.
Yatırımcı Açısından Nasıl Alınır ve Kimlere Uygun Olabilir?
Teorik olarak, Nasdaq’ta listeli olan bir Litecoin ETF’yi aracı kurum hesabı olan herkes hisse/ETF alır gibi alıp satabilir. Emeklilik hesapları veya kurumsal portföyler de kendi iç kuralları ve uygunluk testleri geçerliyse ETF erişimi bir kolaylık sağlar.
Uygunluk tarafında, Litecoin’in volatil doğası ve ETF’nin pasif izleme yaklaşımı unutulmamalı. Kısa vadeli dalgalanmalar, prim-iskonto bantları ve oluşturma-itfa akışındaki gecikmeler portföy yönetimi ve risk iştahına göre tartılmalıdır. Spot kripto para tutmak istemeyen, saklama riski/operasyonu taşımak yerine düzenlenmiş bir menkul kıymet üzerinden yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için ETF bir erişim aracı sayılabilir. Ancak getiri garantisi sunmaz.