Ethereum Foundation Protocol ekibi, 7 Eylül 2026’da yayımladığı Hegotá değerlendirmesinde EIP-7805 FOCIL’i en yüksek öncelik seviyesi olan S-Tier kategorisine yerleştirdi. 7 Eylül itibarıyla gündeme taşınan karar, Ethereum’da merkezi blok üreticilerinin işlemleri seçerek dışarıda bırakmasını zorlaştırmayı hedefliyor. FOCIL, uygun işlemlerin yalnızca belirli blok üreticilerinin tercihine bağlı kalmadan Ethereum bloklarına dahil edilebilmesi için validator komitelerini sürece katıyor. Ancak EIP-7805 halen “Draft” statüsünde ve nihai protokol kararı Ethereum’un geliştirme sürecinde şekillenecek.
Öne Çıkanlar
- Ethereum Foundation Protocol ekibi FOCIL’i S-Tier, yani “must ship” kategorisine aldı.
- FOCIL, merkezi blok üreticilerinin işlemleri sansürleme gücünü azaltmayı hedefliyor.
- Validator komiteleri belirli uygun işlemlerin bloklara dahil edilmesini zorunlu tutabilecek.
- EIP-7805 henüz taslak aşamasında ve nihai AllCoreDevs süreci devam ediyor.
FOCIL Ethereum’da Neyi Değiştirecek?
Ethereum’da blok oluşturma sürecinin önemli bölümü zamanla uzmanlaşmış “builder” olarak adlandırılan yapılara kaydı. EIP-7805’in gerekçesine göre az sayıdaki gelişmiş builder’ın blok üretiminde ağırlık kazanması, ağın sansür direnci açısından risk oluşturabiliyor. FOCIL tam olarak bu noktaya müdahale ediyor. Amaç, bir kullanıcının geçerli işleminin yalnızca merkezi veya güçlü bir builder istemediği için uzun süre blok dışında bırakılmasını zorlaştırmak.
Sistem her slotta validatorlardan oluşan bir Inclusion List Committee seçiyor. Komite üyeleri kendi mempool görünümlerine dayanarak dahil edilmesini istedikleri uygun işlemlerden listeler oluşturuyor. Blok üreticisinin bu listelerdeki geçerli işlemleri oluşturduğu bloğa eklemesi gerekiyor. Attester’lar ise inclusion list şartlarını karşılamayan bloklara oy vermiyor. Böylece işlem dahil etme gücü tek bir blok üreticisinin kararından çıkarılarak daha geniş bir validator grubuna dağıtılıyor.
Ethereum Foundation FOCIL’e En Yüksek Notu Verdi
Ethereum Foundation Protocol Cluster, Hegotá kapsamında değerlendirilen 62 farklı EIP arasında FOCIL’e oybirliğiyle S seviyesi verdi. Foundation’ın değerlendirme sisteminde S seviyesi, “Must Ship” yani yükseltmenin karakterini belirleyen ve mümkünse mutlaka devreye alınması gereken özellik anlamına geliyor. Foundation, bir S-Tier önerisinin yetişmesinde problem yaşanması halinde kapsamdan çıkarmadan önce yükseltme takviminin değiştirilmesini değerlendireceğini belirtiyor.
FOCIL’in consensus katmanındaki Hegotá yükseltmesinin başlıca unsurlarından biri olması planlanıyor. Foundation ayrıca EIP-8369’un FOCIL ile birlikte uygulanmasını istiyor. EIP-8369, hangi işlemlerin inclusion list sisteminden yararlanabileceğini ve validatorların hangi kontrolleri yapacağını belirleyecek.
Foundation’ın daha geniş protokol yol haritasında sansür direnci Ethereum’un temel özelliklerinden biri olarak konumlandırılıyor. Kurum, FOCIL’in birden fazla validatorın builder tarafından oluşturulan bloklara işlem dahil etme şartı koymasını sağlayarak ağın hem sansüre hem de blok üretiminin belirli aktörlerin kontrolünde yoğunlaşmasına karşı direncini artıracağını belirtiyor.
FOCIL Neden Ethereum İçin Önemli?
FOCIL’in önemi yalnızca belirli işlemlerin bloklara eklenmesinden ibaret değil. Ethereum’un temel prensiplerinden biri, geçerli bir işlemin kim tarafından gönderildiğine bakılmaksızın ağa erişebilmesi. Blok üretiminin birkaç güçlü aktörde yoğunlaşması teorik olarak belirli adreslerin, uygulamaların veya işlem türlerinin sistematik biçimde dışarıda bırakılması riskini artırabilir.
EIP-7805, bu riski “tek bir dürüst komite üyesinin bulunmasının yeterli olduğu” daha dağıtık bir modelle azaltmaya çalışıyor. FOCIL belgelerinde komite tabanlı yapının rüşvet ve baskı saldırılarının etkisini azaltabileceği, inclusion list sisteminin Ethereum’un fork-choice mekanizmasına bağlanmasının ise kuralların kolayca aşılmasını zorlaştıracağı belirtiliyor.
Veri Kutusu
| Başlık | Detay |
| Teklif | EIP-7805 |
| Adı | Fork-choice Enforced Inclusion Lists (FOCIL) |
| Katman | Ethereum Consensus Layer |
| Hegotá Önceliği | S-Tier / Must Ship |
| EIP Durumu | Draft |
| Temel Amaç | Ethereum’un işlem sansürüne karşı direncini artırmak |
| Çalışma Mekanizması | Validator komiteleri ve Inclusion Lists |
| Hedeflenen Risk | Blok üreticilerinin geçerli işlemleri sistematik biçimde dışarıda bırakması |
| Foundation Açıklaması | 7 Eylül 2026 |
| Nihai Durum | Henüz kesinleşmedi; AllCoreDevs değerlendirme süreci devam ediyor |
Kriptofoni Yorumu
FOCIL ilk bakışta sıradan kullanıcıdan uzak, teknik bir consensus değişikliği gibi görünebilir. Ancak önerinin hedeflediği problem Ethereum’un merkeziyetsizlik iddiasının merkezinde yer alıyor. Bir blockchain yalnızca validator sayısıyla merkeziyetsiz hale gelmiyor; kullanıcıların işlemlerinin kimlerin tercihine bağlı olarak bloklara girebildiği de en az o kadar önemli.
Ethereum Foundation’ın FOCIL’i Hegotá’nın consensus katmanındaki ana unsur olarak konumlandırması, ağın ölçeklenme kadar sansür direncine de ağırlık vermeye başladığını gösteriyor. Yine de yatırımcıların FOCIL’i kesinleşmiş bir özellik olarak değerlendirmemesi gerekiyor. EIP-7805 halen taslak statüsünde ve Ethereum istemci ekiplerinin kendi Hegotá sıralamalarını açıklaması ile AllCoreDevs süreci nihai kapsam açısından belirleyici olacak.
Sık Sorulan Sorular
FOCIL nedir?
FOCIL, Ethereum’da validatorlardan oluşan komitelerin uygun işlemlerin bloklara dahil edilmesini talep edebilmesini sağlayan EIP-7805 önerisidir.
FOCIL Ethereum’da sansürü tamamen ortadan kaldıracak mı?
Hayır. Amaç sansürü tamamen imkansız hale getirmek değil, tek bir blok üreticisinin veya küçük bir builder grubunun işlemleri sistematik biçimde dışarıda bırakmasını çok daha zor hale getirmektir.
EIP-7805 kesin olarak Ethereum’a geliyor mu?
Henüz değil. Ethereum Foundation Protocol ekibi FOCIL’i Hegotá için S-Tier “must ship” seviyesine taşıdı ancak EIP-7805 resmi EIP sayfasında halen Draft statüsünde. Ethereum’un AllCoreDevs ve istemci ekipleri tarafındaki değerlendirme süreci devam ediyor.