Ethereum’un kurucu ortağı Vitalik Buterin layer-2 (L2) ölçekleme fikrinin ilk günlerdeki ana motor rolünün artık aynı anlamı taşımadığını söyledi. Ona göre L2 ekosistemi büyüdü ve çeşitlendi. Ffakat güvenlik tarafında halen çözülemeyen bir düğüm var. Buterin pek çok L2 ağının multisig köprülerine yaslandığını belirtti. Bu yüzden de Ethereum’un güvenliğini tam anlamıyla miras alamadığını vurguladı. Ethereum ana ağında gas limit artışları ve ileride gelebilecek yerel rollup’lar sayesinde daha yüksek işlem kapasitesinin hedeflendiğini de ekledi. Vitalik’in sözleri Arbitrum, Optimism ve Base tarafında hızlı karşılık buldu.
Vitalik’ten L2’lere Uzmanlaşın Mesajı
Buterin’in sözleri açıktı. L2’lerin sadece Ethereum’un daha ucuzu diye konumlanması sürdürülebilir değil. Ethereum’un ana katmanı güç kazandıkça L2’lerin ayrı teknik ihtiyaçlara göre şekillenmesi gerektiğini savundu. Yani tek bir şablona sıkışıp kalmak yerine farklı kullanım alanlarına doğru evrilmeleri gerekiyor.
Tartışmanın kalbi güvenlik ve doğrulama meselesiydi. Multisig köprüler pratikte hız sağladı. İşleri kolaylaştırdı ama bunun bir bedeli var. Güven varsayımlarını artırıyorlar. Buterin’in son dönemde öne çıkardığı “rollup doğrulamasını kolaylaştıran” yerel ön-derlemeler (precompile) fikri de bu yüzden gündemin sert maddelerinden biri hâline geldi. Teknik bir ayrıntı gibi görünüyor ama aslında oyunun yönünü değiştirebilecek bir öneri.
Optimism, Arbitrum ve Base’den Yanıt
Optimism Foundation kurucularından Karl Floersch, modüler bir L2 yığını kurma hedefini sahiplendi. Merkezsizleşmenin tüm skalasına destek verme iddiasını öne çıkarırken işin zor taraflarını da saklamadı. Üretime hazır Stage 2 kanıtları, uzun çekim süreleri ve zincirler arası uygulama araçları gibi engellerin halen masada olduğunu açıkça not etti.
Arbitrum’un geliştiricisi Offchain Labs’in kurucu ortağı Steven Goldfeder ise daha sert bir tonda konuştu. Ona göre ölçekleme L2’lerin kalbi hatta varlık sebebi. Arbitrum ve Base’in yoğun dönemlerde saniyede 1.000’in üzerinde işlem gördüğünü belirtti. Ayrıca Ethereum ana ağının bu seviyenin daha altında kaldığını hatırlattı.
Goldfeder ayrıca bir uyarı da ekledi. Ethereum’un rollup’lara mesafeli algılanması durumunda kurumlar ayrı layer-1 ağlarına yönelebilir. Yani Goldfeder “L2’leri fazla iterseniz ekosistem başka yerlere kayar” demek istiyor.
Base “Fark Uygulamada” Dedi: Starknet Lafı Esirgemedi
Base lideri Jesse Pollak X’ten yaptığı açıklamada Ethereum L1 ölçeklemesinin ekosistem adına bir kazanç olduğunu söyledi. Base’in odağının kullanıcı ve geliştirici kazanımı olduğunu Stage 2 merkezsizleşme hedefine doğru ilerlediklerini ifade etti. Ayrışma çizgisini de özellikle uygulamalar, hesap soyutlama ve mahremiyet özellikleri üzerinden çizdi. Kısacası yarış sadece maliyette değil, deneyimde demeye getirdi.
StarkWare CEO’su Eli Ben-Sasson ise kısa ama iğneli bir cümle kurdu: “Starknet deyip Starknet dememek.” Ona göre ZK-yerel L2’ler, Buterin’in tarif ettiği uzmanlaşma rolüne zaten daha yakın duruyor. Yani Starknet cephesinde Biz zaten o yoldayız havası var. Bunu da saklamıyorlar.