Solana (SOL) ağında 6 Kasım 2026 tarihinde devreye alınması planlanan yeni protokol kuralı öncesinde doğrulayıcılara acil yazılım güncellemesi çağrısı yapıldı. Ağın temel yazılımlarından Agave’yi geliştiren Anza, doğrulayıcıların Agave 4.4.1 veya Firedancer 26.10.6 sürümlerine geçmesi gerektiğini bildirdi. Kritik eşik, Türkiye saatiyle yaklaşık 16.30’da başlaması beklenen 1079 numaralı epoch olarak açıklandı. Güncellemeyi tamamlamayan düğümler, yeni kurallar etkinleştirildiğinde ağın geri kalanıyla uyumsuz hale gelebilecek.
Solana Doğrulayıcıları Neden Acilen Güncelleme Yapmalı?
Anza’nın 5 Kasım’da yayımladığı uyarının merkezinde, Solana ağındaki program verilerinin işlemler sırasında nasıl hesaplandığını değiştiren teknik bir düzenleme bulunuyor.
Şirketin yayımladığı Agave 4.4.1 sürüm notlarına göre güncelleme, loader-v3 altyapısındaki ProgramData hesaplarına asgari bir veri boyutu uygulanmasını sağlıyor. ProgramData hesapları, blockchain üzerindeki güncellenebilir programların çalıştırılabilir kodlarını saklıyor.
Söz konusu değişiklik, işlemler sırasında yüklenen hesap verilerinin sınırlandırılmasında kullanılıyor. Aynı işlemin farklı doğrulayıcı yazılımları tarafından farklı değerlendirilmesi, ağ genelinde uzlaşma sorunlarına yol açabileceği için önem taşıyor.
Yeni kuralın 1079 numaralı epoch başlangıcında etkinleştirilmesi planlanıyor. Gerekli güncellemeyi yapmayan düğümler, diğer doğrulayıcıların kabul ettiği blockchain geçmişinden ayrılma riskiyle karşı karşıya kalacak.
Firedancer ekibi de 5 Kasım’da yayımladığı 26.10.6 sürümünde aynı özelliği desteklediğini doğruladı.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Anza’nın uyarısı, Solana ağında halihazırda genel bir kesinti yaşandığını göstermiyor. Açıklama, planlanan protokol değişikliği öncesinde oluşabilecek yazılım uyumsuzluklarını önlemeyi amaçlıyor.
Anza CEO’sundan Solana İçin Ortak Protokol Önerisi
Acil güncellemenin yanında Solana’nın uzun vadeli teknik yönetimine ilişkin yeni bir tartışma da gündemde.
Anza CEO’su Brennan Watt, 30 Ekim’de başlattığı Move to Protocol Spec başlıklı GitHub tartışmasında, Solana’nın çalışma kurallarının tek bir ortak teknik şartname altında toplanmasını önerdi.
Mevcut sistemde protokol değişiklikleri Solana Improvement Documents (SIMD) aracılığıyla ele alınıyor. Watt’ın önerisi ise değişikliklerin doğrudan ortak şartname üzerinde yapılmasını ve ana ağda etkinleştirildiklerinde bu belgeye işlenmesini öngörüyor.
Böylece Agave ve Firedancer gibi farklı doğrulayıcı yazılımlarını geliştiren ekiplerin aynı teknik tanımları esas alması kolaylaşabilir.
Solana Foundation’ın 5 Kasım tarihli geliştirici raporu da öneriye yer verdi. Bununla birlikte ortak şartnameye geçiş henüz onaylanmış bir değişiklik değil. Uygulamanın kabul edilmesi için teknik değerlendirmelerin ve ilgili karar süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
Firedancer ve Web3.js Tarafında Yeni İyileştirmeler
Aynı geliştirici raporunda Solana altyapısındaki başka çalışmalar da dikkat çekti.
Firedancer ekibi, blok üretim sorumluluğunun doğrulayıcılar arasında el değiştirdiği süreci yeniden düzenledi. Hedef, liderlik devri sırasında yaşanabilecek gecikmeleri azaltmak ve yeni liderin ilk blok üretim fırsatını kaçırma riskini düşürmek.
Anchor geliştiricileri ise talimatların işlenmesi sırasında bellek tahsisini azaltacak bir yöntem üzerinde çalışıyor. Talimat verilerinin doğrudan kullanılmasıyla programların çalışması sırasında oluşan ek bellek yükünün azaltılması hedefleniyor.
Web3.js tarafında Rolldown derleme aracına geçiş çalışmaları kapsamında yapılan proje testlerinde, yaklaşık iki saniyelik paketleme süresinin neredeyse sıfıra indiği bildirildi. Söz konusu sonuç, bütün uygulamalarda aynı performansın elde edileceği anlamına gelmiyor.
Yazar Değerlendirmesi
Solana’nın son güncelleme çağrısı, yüksek işlem kapasitesi kadar doğrulayıcılar arasındaki yazılım uyumunun da önemli olduğunu gösteriyor. Birden fazla bağımsız doğrulayıcı yazılımının bulunması ağın teknik çeşitliliğini artırabilir. Ancak farklı uygulamaların protokol kurallarını aynı şekilde yorumlaması gerekiyor.
Brennan Watt’ın ortak şartname önerisi tam da bu noktada önem kazanıyor. Protokol kurallarının tek bir referans üzerinden tanımlanması, gelecekteki güncellemelerin uygulanmasını kolaylaştırabilir ve farklı yazılımlar arasındaki uyumsuzluk riskini azaltabilir.
Kısa vadede belirleyici konu, 1079 numaralı epoch geçişinin sorunsuz tamamlanması ve doğrulayıcıların yeni sürümlere uyum sağlaması olacak. Uzun vadede ise Solana’nın artan teknik karmaşıklığı nasıl yönettiği, ağın güvenilirliği açısından daha önemli bir gösterge haline gelebilir.