Ethereum (ETH), ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun (SEC) 2 Kasım 2026’da güncellediği merkeziyetsizlik açıklamalarını temel alan bağımsız bir araştırmada en yüksek puanı elde etti. Ethereum Market Research Center araştırmacısı William Mougayar, 3 Kasım Salı günü yayımladığı değerlendirmede Ethereum, Solana (SOL), XRP Ledger ve Canton Network’ü ağ yönetimi, merkezi kontrol ve staking yapıları üzerinden karşılaştırdı. Ethereum 10 üzerinden 9,7 puanla ilk sırada yer alırken araştırmanın amacı, blokzincir ağlarının SEC personelinin açıkladığı düzenleyici ölçütlerle ne kadar örtüştüğünü incelemekti. Puanlar SEC tarafından değil, araştırmacı tarafından verildi.
Öne Çıkanlar
- Ethereum, bağımsız merkeziyetsizlik değerlendirmesinde 9,7 puanla ilk sırada yer aldı.
- Solana 8,8 ve XRP Ledger 8,1 puan alırken Canton Network 5,1 puanda kaldı.
- SEC’in yeni açıklamaları merkezi yönetim, ağ katılımı ve staking işlemlerine ilişkin ölçütleri netleştirdi.
Ethereum Neden 9,7 Puan Aldı?
William Mougayar’ın yayımladığı araştırmada Ethereum’un en güçlü yönü, ağın tek bir kuruluş tarafından yönetilmemesi olarak gösterildi. Rapora göre Ethereum Foundation, yazılım geliştiricileri veya belirli doğrulayıcı grupları ağın temel kurallarını tek başlarına değiştirme yetkisine sahip değil. Kararların farklı paydaşların katılımını gerektirmesi, araştırmacının merkeziyetsizlik değerlendirmesinde Ethereum’a yüksek puan vermesini sağladı.
Araştırmada Ethereum’un teknik bakım süreçleri, işlem ücreti yakma mekanizması ve staking altyapısı da incelendi. Özellikle EIP-1559 kapsamında gerçekleştirilen otomatik ETH yakma işlemlerinin, merkezi bir kuruluşun takdirine bağlı olmaması önemli görüldü. Lido ve Rocket Pool gibi sistemlerin sunduğu staking makbuzu niteliğindeki token’lar ise belirli koşulları karşılamaları halinde SEC personelinin açıklamalarındaki varlık sınıflandırmalarıyla uyumlu olabilecek uygulamalar arasında değerlendirildi.
SEC’in Yeni Merkeziyetsizlik Açıklaması Ne İçeriyor?
SEC’in 2 Kasım’da güncellediği soru-cevap belgesi, bir blokzincir ağının merkezi bir otorite tarafından kontrol edilip edilmediğini belirlemek için kullanılan unsurları açıklıyor. Buna göre herhangi bir kişinin veya kuruluşun ağ katılımını sınırlandırması, doğrulayıcıları tek taraflı belirlemesi ya da protokol kurallarını istediği gibi değiştirmesi merkezi kontrol göstergesi sayılabiliyor. Karar mekanizmalarının geniş ve bağımsız bir katılımcı topluluğuna dayanması ise farklı bir yönetim yapısına işaret ediyor.
Belgede işlevsel bir ağ ile merkeziyetsiz bir ağ arasındaki fark da açıklanıyor. İşlevsellik, ağın kendi kripto parasının tasarlanan amaç doğrultusunda kullanılabilmesini ifade ederken merkeziyetsizlik, operasyonel ve ekonomik kontrolün tek bir elde toplanmamasına dayanıyor. Bununla birlikte SEC, söz konusu soru-cevap metninin Komisyon tarafından kabul edilmiş yeni bir düzenleme olmadığını ve hukuken bağlayıcı sonuç doğurmadığını özellikle belirtiyor.
Solana, XRP ve Canton Network Neden Farklı Puanlar Aldı?
Solana, araştırmada 8,8 puanla Ethereum’un ardından geldi. Raporda ağın birden fazla doğrulayıcı yazılımına yönelmesi ve Firedancer gibi alternatif istemcilerin geliştirilmesi olumlu unsurlar arasında gösterildi. Buna karşılık geçmiş dönemlerdeki operasyonel aksaklıklar ve belirli yazılım altyapılarına bağımlılık, değerlendirmede üzerinde durulan konular oldu.
XRP Ledger 8,1 puan alırken Ripple şirketinin ağ üzerindeki rolü ile XRP arzının yapısı ayrı ayrı incelendi. Araştırmacı, XRP Ledger’ın operasyonel işleyişinin Ripple’dan ayrışmasını olumlu değerlendirirken şirketin emanet hesaplarında tuttuğu yüksek miktardaki XRP’yi ekonomik kontrol açısından dikkate aldı. Canton Network’ün 5,1 puanda kalması ise kurumsal doğrulayıcı erişimi ve izinli ağ yönetiminin merkeziyetsizlik ölçütleriyle daha sınırlı uyum göstermesine bağlandı.
Veri Kutusu
| Blokzincir ağı | Araştırma puanı |
| Ethereum (ETH) | 9,7/10 |
| Solana (SOL) | 8,8/10 |
| XRP Ledger (XRP) | 8,1/10 |
| Canton Network | 5,1/10 |
Araştırma tarihi: 3 Kasım 2026
Araştırmacı: William Mougayar
Kaynak: Ethereum Market Research Center
Değerlendirme temeli: SEC Kurumsal Finans Bölümünün güncellenen açıklamaları
Puanlar, araştırmacının SEC personelinin açıklamalarından hareketle oluşturduğu beş değerlendirme alanına dayanıyor. XRP Ledger’da yerel Proof of Stake yapısı bulunmadığı için staking makbuzlarına ilişkin alan hesaplamanın dışında bırakıldı ve XRP’nin ortalaması dört alan üzerinden hesaplandı. Bu nedenle sonuçlar resmî SEC sıralaması veya hukuki uygunluk belgesi olarak değerlendirilmemeli.
Kriptofoni Yorumu
Araştırma, merkeziyetsizliğin artık yalnızca teknik bir özellik değil, düzenleyici değerlendirmelerde de önemli bir unsur olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte bir ağın doğrulayıcı sayısının yüksek olması, ekonomik kontrolün mutlaka dengeli dağıldığını kanıtlamıyor. Ağ katılımı, yönetim kararları ve belirli kuruluşların sahip olduğu yetkilerin birlikte incelenmesi gerekiyor.
Kriptofoni olarak çalışmanın en dikkat çekici yönünün, farklı blokzincir modellerinin aynı ölçütler üzerinden karşılaştırılması olduğunu düşünüyoruz. Ancak araştırmacının verdiği puanlar öznel değerlendirmeler içerdiğinden tek başına bir kripto paranın yatırım açısından üstünlüğünü veya hukuki statüsünü ortaya koymuyor. Gelecekteki SEC açıklamaları ve bağlayıcı düzenlemeler, bu tür değerlendirmelerin piyasadaki önemini daha net belirleyebilir.
Sık Sorulan Sorular
SEC Ethereum’a resmî olarak 9,7 puan mı verdi?
Hayır, 9,7 puan Ethereum Market Research Center tarafından hazırlanan bağımsız araştırmaya ait. SEC, Ethereum, Solana, XRP ve Canton Network için böyle bir puanlama yayımlamadı. Araştırmacı, kurum personelinin açıkladığı ölçütleri kendi değerlendirme yöntemiyle uyguladı.
Ethereum’un yüksek puan alması ETH fiyatını yükseltir mi?
Araştırmanın sonuçları Ethereum’un yönetim yapısına ilişkin görüş sunuyor ancak doğrudan bir fiyat tahmini içermiyor. ETH fiyatı piyasa talebi, likidite ve ekonomik koşullar dahil çok sayıda faktörden etkileniyor. Bu nedenle yüksek merkeziyetsizlik puanı kesin bir yükseliş sinyali olarak görülmemeli.