Ethereum’un kurucusu Vitalik Buterin, yapay zekanın devlete dönüşmesi fikrine sert çıktı. 21 Şubat 2026 tarihinde X üzerinden yaptığı açıklamada güçsüz bir yapay zekanın karmaşa üreteceğini, güçlendiğinde ise riskleri büyüteceğini söyledi. Buna karşılık doğru tasarlanan sistemlerin demokrasiyi ve merkeziyetsiz yönetimi ileri taşıyabileceğini savundu. Tartışma, kripto para piyasası ve DAO ekosisteminde yeni bir yön arayışını tetikledi.
Yapay Zeka Devlet Olmamalı
Buterin’e göre demokratik ve merkeziyetsiz yönetimlerin en büyük açmazı insan dikkatinin sınırlı kalmasıydı. Binlerce karar, farklı uzmanlık alanları ve teknik başlıklar masaya geldi. Çoğu katılımcı tek bir alanda bile derinleşemezken her başlıkta söz sahibi olamadı. Delegasyon yöntemi devreye girdi. Ancak yetki küçük bir grubun elinde toplandı ve destekçiler “delegate” tuşuna bastıktan sonra etkisini kaybetti.
Çözüm olarak kişisel büyük dil modelleri önerildi. Kişisel yönetim ajanları, bireyin yazıları ve konuşmalarından tercihlerini çıkararak oy kullandı. Kararsız kaldığı veya kritik gördüğü başlıklarda ise doğrudan kullanıcıya danıştı. Böylece hem zaman sorunu hafifledi hem de temsil gücü arttı. Daha kolektif kararlar için kamusal tartışma ajanları devreye girdi. Görüşleri özetledi, ortak noktaları çıkardı ve mahrem bilgileri ifşa etmeden paylaşılabilir formatlara dönüştürdü.
Öneri Piyasaları ve Gizli Bilgi
Yüksek kaliteli teklifleri teşvik etmek için öneri piyasaları fikri ortaya atıldı. Katılımcılar bir öneri sundu. Yapay zekalar ilgili token’a pozisyon aldı. Sistem öneriyi kabul ettiğinde token sahiplerine ödeme yapıldı. Böylece nitelikli katkı maddi olarak ödüllendirildi ve dağınık fikirler filtrelendi.
Merkeziyetsiz yönetimlerin gizli bilgi gerektiren durumlarda zorlandığı kabul edildi. Müzakereler, iç anlaşmazlıklar ya da fon dağılımı gibi başlıklarda genellikle güçlü kişiler görevlendirildi. Buterin, çok taraflı hesaplama teknikleriyle kişisel LLM’lerin kapalı bir kutu içinde özel verileri görüp yalnızca hüküm çıktısı üretebileceğini dile getirdi. Mahremiyet iki katmanda ele alındı: katılımcı anonimliği ve içerik gizliliği. ZK temelli çözümler ve kriptografik yöntemler, gelecekteki merkeziyetsiz yönetişimin omurgası olacak şekilde konumlandı.