Zincir Üstü Yönetişim Nedir?
Diğer adları: On-Chain Governance, On-chain Yönetişim
Kısaca
Zincir üstü yönetişim (on-chain governance), bir blockchain ya da protokoldeki değişikliklerin önerilmesi, oylanması ve uygulanmasının doğrudan blockchain üzerinde, genellikle token sahiplerinin oylarıyla ve akıllı sözleşmeler aracılığıyla yürütüldüğü yönetim modelidir.
Zincir üstü yönetişimde öneriler bir işlem olarak zincire gönderilir, token sahipleri oylarını yine işlemlerle kullanır ve sonuç belirlenen eşiklere göre otomatik olarak hesaplanır. Kabul edilen öneri, çoğunlukla bir zaman kilidi süresinin ardından kimsenin müdahalesi gerekmeden uygulanır. Ethereum üzerindeki pek çok DeFi protokolü, Compound'un geliştirdiği Governor modeline benzer sözleşmeler kullanır. Tezos ve Polkadot gibi bazı Layer 1 ağlar ise protokol güncellemelerini zincir üstü oylamayla kabul edebilecek şekilde tasarlanmıştır; bu da sert çatallanma (hard fork) ihtiyacını azaltır.
Modelin avantajları şeffaflık ve öngörülebilirliktir: Kimin nasıl oy verdiği herkes tarafından görülebilir ve kararların uygulanması tek bir kişinin insafına bırakılmaz. Ancak riskleri de vardır. Oy gücü token miktarına bağlı olduğundan büyük sahipler sonuçları belirleyebilir ve katılım genellikle düşüktür. 2022'de Beanstalk protokolünde bir saldırgan, flash loan ile kısa süreliğine çok sayıda yönetişim token'ı edinerek kendi lehine bir öneriyi kabul ettirdi ve protokolün fonlarını boşalttı.
Bu tür saldırılara karşı protokoller, oy sayımında geçmiş bir bloktaki bakiyeyi esas alma, zaman kilitleri ve yüksek yeter sayı (quorum) gibi önlemler uygular.
Son güncelleme: · Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
